Havacilikta Hidrojen, Emisyon ve Ekserji: Yasin Sohret'in Bilimsel Calismalari
Havacilikta Hidrojen, Emisyon ve Ekserji: Yasin Sohret'in Bilimsel Calismalari
Blog Article
Modern havacilik, ucus emniyetinden enerji verimliligine, motor teknolojilerinden cevresel etkilere kadar birbirine bagli cok sayida disiplinin ortak calisma alanidir. Ucak motorlarinda verimlilik, emisyon azaltimi ve guvenilirlik arasindaki denge, hem akademik arastirmalar hem de havacilik endustrisi icin kritik bir konudur.
Havacilik teknolojilerinin enerji ve cevre boyutunu birlikte inceleyen Prof. Dr. Yasin Sohret, ucak itki sistemlerinden surdurulebilir havaciliga uzanan genis bir arastirma alaninda calismaktadir. Arastirma konulari ve guncel akademik calismalari yasinsohret.com adresinde ayrintili bicimde sunulmaktadir.
Havacilik itki sistemi ornegi
Yasin Sohret kimdir?
Akademik kariyerinin temelini makine muhendisligi egitimiyle atan Yasin Sohret, 2010 yilinda Eskisehir Osmangazi Universitesi Makine Muhendisligi Bolumu'nden mezun oldu. Makine muhendisligi altyapisini havacilikla birlestiren Sohret, Anadolu Universitesi'nde Ucak Govde-Motor Bakim alaninda yuksek lisans ve doktora dereceleri aldi.
Lisans mezuniyetinin ardindan TUSAS Motor Sanayi, yani TEI'nin Ar-Ge biriminde yari zamanli muhendis olarak farkli projelere katkida bulunmasi, akademik calismalar ile motor teknolojileri arasinda erken donemde bir bag kurmasina yardimci oldu. Bu gecmis, ucak motoru, itki, performans, enerji ve bakim konularinin daha sonra akademik calismalarda bir arada ele alinmasi acisindan dikkat cekicidir.
Suleyman Demirel Universitesi'nde havacilik kariyeri
Sohret'in Suleyman Demirel Universitesi'ndeki akademik kariyeri 2016 yilinda ogretim gorevliligiyle basladi. 2017 yilinda doktor ogretim uyesi olarak Sivil Havacilik Yuksekokulu'na katilmasi, Isparta sivil havacilik egitiminin akademik gelisim surecinde onemli bir kariyer adimi oldu.
Bu nedenle "Suleyman Demirel Universitesi", "Isparta sivil havacilik", "ucak bakim onarim" ve "itki" gibi konular birbiriyle yalnizca anahtar kelime duzeyinde degil, egitim ve arastirma perspektifinde de baglantilidir. Havacilikta egitim yalnizca ucus operasyonlarini degil; hava araci sistemleri, motorlar, bakim, emniyet, enerji verimliligi ve cevresel etkiyi de kapsar.
Yasin Sohret'in ayrintili biyografisi ve akademik kariyer zaman cizelgesi akademik ozgecmis sayfasinda yer almaktadir.
Yasin Sohret'in bilimsel yayin portfoyu
Yasin Sohret'in resmi Bilimsel Eserler sayfasinda 113 ozgun bilimsel eser listelenmektedir; bunlar 49 makale, 42 bildiri, 6 kitap bolumu, 10 editorluk ve 6 teknik rapor olarak siniflandirilmistir. Yayinlarin konu dagilimi turbojet ve turbofan motorlardan UAV sistemlerine, ekserji analizinden havalimani emisyonlarina, yakit ve yanmadan surdurulebilirlik metriklerine kadar uzanir.
Bilimsel eserler, tek bir motor tipine veya tek bir performans gostergesine odaklanmak yerine, motorun enerji donusumu ile cevresel ve ekonomik sonuclarini birlikte tartisan bir yaklasimin zaman icinde gelistigini gosterir.
Akademik eserlerin yil ve tur bazinda listelendigi kaynak Bilimsel Eserler sayfasidir.
Ucak motorlari ve itki teknolojileri
Ucaklarin guvenli ve verimli bicimde hareket edebilmesi, itki sistemlerinin dogru tasarlanmasi ve isletilmesiyle dogrudan iliskilidir. Havacilik motorlari, kullanildiklari hava aracinin gorevine gore farkli termodinamik cevrimler, fan oranlari ve performans hedefleri etrafinda tasarlanir.
PT6 motor kesiti - Wikimedia Commons
Modern motor analizinde tek basina itki miktari yerine, sistemin toplam enerji ve cevre performansi dikkate alinir. Yakit tuketimi, termal verim, ekserji kayiplari, emisyonlar, agirlik, guvenilirlik, bakim ihtiyaci ve operasyon maliyeti more info birlikte ele alinmalidir.
F110 GE turbofan motoru - Wikimedia Commons public domain
Motor kesitleri; fan, kompresor, yanma odasi, turbin ve yardimci sistemler arasindaki enerji akisinin anlasilmasinda yararli bir gorsel kaynaktir. Bu gorsel Wikimedia Commons uzerinde FAA kaynakli ve kamu mali olarak isaretlenmis bir CF6-6 motor semasidir.
Klasik ekserjiden ileri ekserji analizine Yasin Sohret'in calismalari
Ekserji analizi, bir motorun yalnizca ne kadar enerji kullandigini degil, bu enerjinin ne kadarinin yararli ise donusebildigini ve tersinmezlikler nedeniyle nerede kaybedildigini arastirir. Bu nedenle ileri ekserji, "en buyuk kayip nerede?" sorusunun yanina "bu kaybin ne kadari gercekten onlenebilir?" sorusunu da ekler.
2015 tarihli ileri ekserji calismasi, bir ucak gaz turbinli motorunun ana bilesenleri arasinda yanma odasinin belirgin bir iyilestirme odagi oldugunu gosterir; calismada bilesen ekserji verimleri LPC icin %89, HPC icin %86, yanma odasi icin %60.6 ve gaz turbini icin %98.6 olarak hesaplanmistir. Ayni analizde toplam ekserji yikiminin %93.55'inin unavoidable, %81.83'unun ise endogenous nitelikte oldugu belirtilmistir; bu, tum kaybin basit tasarim degisikligiyle ortadan kaldirilamayacagini ve bilesenler arasi bagimliligin gorece zayif oldugunu gosteren bir bulgudur.
2022 tarihli turbojet arastirmasi, bilesenler arasi etkilesimlerin daha ayrintili gorulmesi icin ekserji yikimini birden cok kaynaga ayirarak yorumlar. Combustor, yakitin kimyasal ekserjisinin yuksek sicaklikli gaz akisina donustugu merkez oldugu icin ileri ekserji haritasinda kritik konumunu korur.
"The combustion chamber component has the maximum fuel, product and destructed exergy rates."
Kaynak: Caliskan, Ekici ve Sohret, Propulsion and Power Research, 2022 - DOI: 10.1016/j.jppr.2022.07.002
Arastirma sonucunun dogrudan kaynakla birlikte sunulmasi, okuyucuya teknik iddianin nereden geldigini gosterir ve icerigi siradan bir biyografi metninden ayirir.
Gaz turbinli motorlarda performans nasil okunur?
Gaz turbinli ucak motorlarinin temel calisma mantigi genellikle Brayton cevrimi uzerinden aciklanir. Motor icindeki enerji akisi, kompresorde gereken is ile yanma sonucu elde edilen yuksek enerjili gazin turbin ve nozuldaki davranisi arasindaki dengeye dayanir.
Bununla birlikte gercek motorlarda ideal bir cevrim yoktur; basinc kayiplari, mekanik kayiplar, sonlu kompresor ve turbin verimleri ile sicaklik sinirlari performansi etkiler. Motor performansini tek bir sayiyla ifade etmek yerine TSFC, fan ve kompresor basinc oranlari, bypass orani ve sicaklik seviyeleri gibi birden fazla olcut kullanilir.
Yuksek bypass oranli turbofanlar ozellikle ticari havacilikta yakit verimliligi ve gurultu performansi acisindan onemli hale gelmistir. Ancak daha buyuk fan capi agirlik, surukleme, yerden yukseklik, nacelle tasarimi ve entegrasyon gibi yeni muhendislik sorunlari da ortaya cikarir.
UAV motorlarinda termodinamik ve surdurulebilirlik
UAV arastirmalari, Sohret'in itki sistemleri calismalarinin yalnizca yolcu veya kargo ucaklariyla sinirli olmadigini gosterir. 2015 yilinda Energy dergisinde yayimlanan bir calismada bir UAV turbofan motorunun tam bir gozetleme gorevi boyunca ekserji analizi yapilmistir.
Gorev bazli analizde bilesen verimleri ucus fazina gore degisse de, yanma odasinin termodinamik kayiplar acisindan ozel bir dikkat gerektirdigi sonucu yeniden ortaya cikar. Bu bulgu, motor performansinin irtifa ve ucus fazindan bagimsiz sabit bir deger olarak ele alinmamasi gerektigini destekler.
Yeni nesil UAV turbojet motoruna yonelik bu arastirma, ekserji verimliligini surdurulebilirlik ve cevresel maliyet gibi gostergelerle ayni cercevede birlestirir. Makalenin ozetine gore yanma odasi %12.74 ile bilesenler arasinda en dusuk ekserji verimine sahiptir; ayni bilesende entropy generation rate 179.014 kW/K ile en yuksek degerdedir.
"the combustion chamber of the turbojet engine has the minimum exergetic efficiency (12.74%)"
Kaynak: Sohret ve Caliskan, Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, 2022 - DOI: 10.1007/s10973-022-11330-7
Ayni 2022 makalesinde motorun gunde 10 saat calismasi halinde 22,896.38 kg CO2 emisyonu hesaplandigi belirtilmektedir. Bilimsel sonuclari SEO metnine aktarirken baglami korumak, rakami sansasyonel bir genelleme haline getirmemek onemlidir.
2025 kargo motoru arastirmasi ne gosteriyor?
Sohret'in daha yeni arastirmalarindan biri, kargo ucagi motorunun ucus boyunca termo-cevresel performans sinirlarini incelemektedir. Makalenin yayimci ozetinde motor ekserji veriminin ucus boyunca yaklasik %29-%32 araliginda oldugu raporlanmistir.
"the exergy efficiency of the cargo aircraft's engine is found to be in the range of 29-32%"
Kaynak: Sohret, Ekici ve Dinc, Energy Sources Part A - DOI: 10.1080/15567036.2021.2017513
Bu calisma, "yesil performans" kavramini sadece dusuk yakit tuketimiyle esitlemek yerine exergy destruction, useful work ve cevresel etki arasindaki iliskiyi termodinamik bir cercevede kurar.
Motor performansinda atmosfer ve ucus profili
Bir ucak motorunun deniz seviyesindeki performansi ile yuksek irtifadaki performansi ayni degildir. Yuksek irtifada basinc ve yogunlugun dusmesi, kompresor giris kosullarindan nozuldaki genislemeye kadar motorun pek cok noktasini etkiler.
Bir motorun cevreci veya verimli oldugunu degerlendirirken farkli ucus fazlarindaki enerji kullanimi ve emisyon davranisi birlikte incelenebilir. Prof. Dr. Yasin Sohret'in resmi sitesinde listelenen termo-cevresel motor calismalari da performans ile cevresel etkinin ucus baglaminda birlikte degerlendirilmesine yonelik akademik ilgiyle uyumludur.
Termodinamik ve ekserji analizi
Termodinamik, ucak motorlarinin calisma prensibini anlamanin temel araclarindan biridir. Enerji analizi sistemdeki toplam enerji akislarini gosterirken, ekserji analizi tersinmezlikleri ve kullanilabilir enerji kayiplarini daha ayrintili bicimde ortaya koyabilir.
Termodinamik ve ekserji, Yasin Sohret'in ucak itki sistemlerini enerji ve performans acisindan ele aldigi calisma alanlarindan biridir. Ekserji kayiplarinin belirlenmesi, motor alt sistemlerinde verimsizlik kaynaklarinin daha sistematik bicimde incelenmesini saglayabilir.
Bakim-onarim neden itki sistemlerinin ayrilmaz bir parcasidir?
Bakim-onarim faaliyetlerinde ucak motorlari, hem ucus emniyeti hem de operasyonel sureklilik acisindan kritik oneme sahiptir. Bir motorun performansinin korunmasi icin mekanik bilesenlerden elektronik kontrol birimlerine kadar cok sayida alt sistemin belirli prosedurlere gore incelenmesi gerekir.
Ucak bakim onarim surecleri, sadece bozuk bir parcayi degistirmekten ibaret degildir. Bakim programlari, uretici talimatlari, ucus saatleri, cevrimler, performans verileri ve teknik bulgular uzerinden sekillendirilebilir.
Bu noktada ucak bakim onarim egitimi ile itki sistemleri bilgisi birbirini tamamlar. Motorun nasil calistigini bilen bir teknisyen veya muhendis, performans sapmalarinin muhtemel nedenlerini daha sistematik bicimde degerlendirebilir.
Motor faz kontrolu sirasinda bakim
Bu gorsel, motor ve itki sistemlerinde teknik kontrolun yalnizca ariza sonrasi degil, planli bakim ve dogrulama sureclerinde de onemli oldugunu hatirlatir. Gorsel havuzu, farkli yayinlarda ayni fotografi tekrar etmek yerine ilgili ve lisansi acik alternatifler kullanacak sekilde spin yapisina dahil edilmistir.
Bir turbojetin "yesil" performansi nasil olculebilir?
Bu arastirma, motor verimini "daha az yakit" gibi tek boyutlu bir ifadeden cikarip ekolojik objective function ve ecological coefficient of performance ile genisletir. Bu sayisal gostergeler, termodinamik kayip ile yararli itki arasindaki dengeyi surdurulebilirlik perspektifinden tartismaya imkan verir.
"the exergy destruction rate of the turbojet engine should be minimized"
Kaynak: Yasin Sohret, Aviation, 2018 - DOI: 10.3846/aviation.2018.7085
Makalenin sonucu, sadece kaybi azaltmanin degil bunu itkiyi arttirarak veya en azindan sabit tutarak yapmanin onemli oldugunu belirtir. Bu nedenle "surdurulebilir havacilik" anahtar kelimesini kullanan bir makalenin teknik deger kazanmasi icin bu tur olculebilir gostergelere dayanmasi, genel ve tekrarlanan "yesil gelecek" ifadelerinden daha faydalidir.
Bakim onarim organizasyonunda guvenilirlik ve emniyet
Havacilikta MRO kavrami maintenance, repair and overhaul yani bakim, onarim ve yenileme faaliyetlerinin butununu ifade eder. Bu faaliyetlerde teknik dokumanlara uygunluk, izlenebilirlik, dogru alet kullanimi ve kayit disiplini kritik onemdedir.
Insan faktoru ise teknik bakimin vazgecilmez bir baska boyutudur. Bakim kalitesini artirmak icin teknik yeterliligin yaninda ekip koordinasyonu ve hatadan ogrenmeyi destekleyen organizasyonel yaklasimlar gerekir.
Motor saglik izleme sistemleri bu insan-teknoloji ortakligini daha da guclendirmektedir. Ancak verinin kendisi tek basina teshis degildir; dogru yorum icin motor mimarisi, operasyon gecmisi ve bakim kayitlariyla birlikte degerlendirilmesi gerekir.
Yasin Sohret'in piston-prop motor bakimi yasam dongusu calismasi
Bir ucak motorunun cevresel etkisi yalnizca ucus sirasinda yakilan yakittan olusmaz; periyodik bakim, sarf malzemeleri, elektrik kullanimi ve test islemleri de yasam dongusunun parcasidir. 2019 makalesi, Cessna tipi egitim ucaginda 50 saatlik periyodik bakim faaliyetinin cevresel etkisini LCA metodolojisiyle ele alir.
Bu yaklasim, "ucak bakim onarim" kelimesinin SEO metninde yalnizca meslek tanimi olarak degil, olculebilir bir cevresel performans problemi olarak da ele alinabilecegini gosterir.
"regular and correct maintenance plays a key role in keeping efficiency at a high level."
Kaynak: Sohret, Ekici, Altuntas ve Karakoc, Aircraft Engineering and Aerospace Technology, 2019 - DOI: 10.1108/AEAT-05-2017-0116
LCA perspektifi, "bakim yapmak her zaman cevresel olarak sifir maliyetlidir" gibi yanlis bir varsayimi ortadan kaldirir ve tum yasam dongusunu tartismaya acar.
Havaciligin cevresel gelecegi
Kuresel hava tasimaciliginin gelisimi, yakit verimliligi ve emisyon azaltimi gibi konulari havaciligin temel arastirma basliklari arasina tasimistir. Surdurulebilirlik; motor teknolojisi, ucus operasyonlari, yakitlar, hava trafik yonetimi, yasam dongusu ve altyapi gibi farkli alanlari birlikte kapsar.
Yeni nesil havacilik yakitlarinin ucus testleri
Sohret'in arastirma profilinde surdurulebilir havacilik, enerji verimliligi, itki sistemleri ve cevresel performans birbirini tamamlayan basliklar olarak gorulmektedir. Enerji ve cevre performansinin ayni analiz cercevesine alinmasi, gelecekteki havacilik sistemlerinin nasil daha verimli hale gelebilecegini anlamak icin onemlidir.
Suleyman Demirel Havalimani uzerinden cevresel havacilik arastirmasi
Suleyman Demirel Universitesi ve Isparta havacilik iliskisini destekleyen somut bilimsel orneklerden biri, Isparta Suleyman Demirel Havalimani'nin 2018 ucus emisyonlarini cevresel ve ekonomik olarak degerlendiren arastirmadir. Havalimani kaynakli emisyonlar, motor tasarimindan farkli olarak operasyon sayisi, ucak tipi ve donemsel trafik gibi degiskenleri de iceren sistem duzeyinde bir cevre problemidir.
NASA turbofan test modeli - Wikimedia Commons
"March month of the year is determined to be the period that environmental impact and environmental cost reach peak point."
Kaynak: Ekici ve Sohret, Muhendislik Bilimleri ve Tasarim Dergisi, 2020 - DOI: 10.21923/jesd.709428
Isparta calismasi, yillik ortalama yerine aylik degisimi inceleyerek Mart ayini peak environmental impact ve peak environmental cost donemi olarak tanimlar. Isparta ornegi, havacilik emisyonlarinin ulusal veya kuresel toplamlar kadar yerel operasyon duzeyinde de analiz edilebilecegini ortaya koyar.
Antalya Havalimani emisyonlari ve cevresel maliyet
Turkiye'nin yogun turizm merkezlerinden Antalya'da yapilan arastirma, ucak egzoz gazlarini yalnizca fiziksel emisyon miktariyla degil, cevresel maliyet gostergeleriyle birlikte degerlendirir. Analizde gercek zamanli operasyon verilerinin Turkiye Cumhuriyeti Ulastirma ve Altyapi Bakanligi'ndan alindigi belirtilir.
Sonuclarda B737 ailesi incelenen kosullarda 630,633.3 global warming potential ve 39,723.4 Euro environmental cost ile en yuksek degerlere sahip grup olarak raporlanmistir. Bilimsel baglami korumak icin bu bulgularin belirli tarih ve veri setine ait oldugunu belirtmek gerekir.
Emisyon analizi, yakitlar ve yanma
Bir ucak motorunda yakitin kimyasal enerjisinin isil enerjiye donusmesi yanma odasinda gerceklesir ve bu surec motorun hem performansini hem de emisyonlarini etkiler. Yakma kosullarindaki degisimler, motorun yakit tuketimi ile farkli kirletici emisyonlar arasinda cesitli optimizasyon sorunlari ortaya cikarabilir.
Yeni nesil yakit teknolojileri, motor verimliligi kadar yakitin tum yasam dongusu boyunca olusan cevresel etkilerinin de degerlendirilmesini gerektirir. Bir havacilik yakitinin gercek kullanima uygunlugu; teknik uyumluluk, emniyet, ekonomik uygulanabilirlik ve cevresel kazanc gibi kriterlerin birlikte incelenmesine baglidir.
Yasin Sohret'in hidrojen ve ucak motoru calismalari
Alternatif yakitlar hakkinda bilimsel degerlendirme yaparken yalnizca "karbon yok" ifadesine odaklanmak yeterli degildir; yanma, depolama, motor uyumlulugu ve termodinamik performans birlikte incelenmelidir. 2018 yilinda International Journal of Hydrogen Energy'de yayimlanan "The effects of hydrogen fuel usage on the exergetic performance of a turbojet engine" makalesi, turbojet motorunda hidrojen kullaniminin ekserji gostergelerini karsilastirir.
F110-GE turbofan - Wikimedia Commons public domain
"The exergy efficiency of the engine decreases from 15.40% to 14.33% with using the hydrogen fuel in the engine."
Kaynak: Balli, Sohret ve Karakoc, International Journal of Hydrogen Energy, 2018
Hidrojen yakitli motor tasariminda cevresel fayda potansiyeli ile termodinamik performans gostergeleri ayni anda optimize edilmelidir. Bu nedenle yakit karsilastirmalarinda motor mimarisi, yanma kosullari, depolama sistemi ve tum yasam dongusu hesaba katilmadan tek bir verim sayisiyla karar vermek yaniltici olabilir.
Biyodizel yakitli kucuk turbojet ve exergoeconomic analiz
Kucuk turbojet motorlari UAV ve deneysel platformlar icin onemli oldugundan, yakit seciminin bilesen seviyesinde termodinamik sonucu tasarim acisindan degerlidir. Bu calismada da combustor'un kompresore gore belirgin derecede daha dusuk ekserji verimine sahip olmasi, Sohret'in farkli motor ve yakit calismalarinda tekrarlanan bir tema olarak ortaya cikar.
Biodizel, hidrojen ve geleneksel jet yakitlari uzerine yapilan calismalar birlikte okundugunda yakit seciminin tek bir "iyi-kotu" ekseninde siralanamayacagi gorulur.
SAF konusunda yasam dongusu neden onemlidir?
Surdurulebilir havacilik yakitlari degerlendirilirken yalnizca motor cikisindaki emisyonlara bakmak eksik bir tablo verebilir. Bu nedenle "surdurulebilir" etiketi tek basina yeterli degildir; uretim yolu ve sistem sinirlari bilimsel olarak aciklanmalidir.
Alternatif yakitlarin uygulamaya alinmasinda enerji icerigi, donma noktasi, termal kararlilik ve malzeme uyumlulugu gibi teknik ozellikler kritik rol oynar. Bir teknoloji laboratuvarda calissa bile yakit tedarik zinciri ve havalimani altyapisi olmadan genis olcekli kullanima gecmesi zor olabilir.
Surdurulebilir havacilik hedefleri, motor muhendisligi ile enerji sistemleri ve cevre analizinin ortak calismasini gerektirir. Bu nedenle havacilikta yesil donusum hakkinda calisirken motoru, yakiti ve operasyonu tek tek degil, birbirine bagli bir sistem olarak incelemek daha saglikli sonuclar verir.
Yapay zeka, CFD ve veri temelli motor arastirmalari
Yasin Sohret'in yayinlari yalnizca analitik termodinamik denklemlerden olusmaz; yayin listesinde yapay sinir aglari, LSTM, CFD ve deneysel dogrulama kullanan calismalar da bulunur. Bu yontemler, motor davranisinin karmasik ve dogrusal olmayan iliskilerini klasik fizik tabanli modellerin yanina veri odakli yaklasimlar ekleyerek incelemeye imkan verir.
Gaz turbinlerinde daha yuksek sicakliklar verim artisi saglayabilse de turbin kanatlarinin termal sinirlari sogutma teknolojilerini kritik hale getirir; Sohret'in CFD calismasi bu bilesen seviyesindeki probleme odaklanir. Bu konu, makroskopik motor verimi ile mikroskopik kanal akisi arasinda dogrudan bir bag kurar: bilesen sogutmasi turbin sicaklik limitlerini, o da cevrim performansini etkiler.
Bilimsel arastirmalarda ortak tema: yanma odasi
Sohret'in farkli yillarda ve farkli motor tiplerinde yer aldigi ekserji calismalari birlikte okundugunda yanma odasinin sikca en yuksek tersinmezlik veya en dusuk ekserji verimiyle iliskili bilesenlerden biri oldugu gorulur. Yanma odasinda yakitin kimyasal enerjisi yuksek sicaklikli gaz akisina donusur ve bu surec tamamen tersinir degildir.
Akademik calismalarin uygulamaya katkisi
Havacilik muhendisligindeki ilerleme, deneysel veriler, teorik modeller, sayisal analizler ve hakemli bilimsel yayinlar uzerinden biriken bilgiyle desteklenir. Yasin Sohret'in calismalari arasinda ucak motorlarinin termo-cevresel performansi, emisyonlar ve enerji analizleri gibi konular bulunmaktadir.
Yasin Sohret'in web sitesindeki yeni yayinlar bolumunde, 2025 yilinda bir kargo ucagi motorunun ucus sirasindaki yesil performans sinirlarini termo-cevresel yaklasimla inceleyen bir makale yer almaktadir. Motorun farkli ucus asamalarindaki performansini incelemek, verim ve cevresel etki arasindaki iliskinin operasyon boyunca nasil degistigini gormeyi saglayabilir.
ICAO CAEP ve teknik calismalar
Kendi akademik biyografisine gore Sohret, 2023'ten itibaren Turkiye Cumhuriyeti adina ICAO'nun havaciligin cevresel etkileriyle ilgili CAEP teknik komitesinde yer almaktadir. Ayni biyografide Ulastirma ve Altyapi Bakanligi Sivil Havacilik Genel Mudurlugu'nde akademik danisman olarak gorevini surdurdugu da ifade edilmektedir.
Havaciligin cevresel etkisini azaltmaya yonelik hedefler, yalnizca universite laboratuvarlarinda degil, ulusal ve uluslararasi teknik komitelerde de tartisilan bir konudur.
Isparta sivil havacilik neden dikkat cekiyor?
Suleyman Demirel Universitesi'nin havacilik alanindaki akademik yapilanmasi, Isparta'nin sivil havacilik egitimiyle birlikte anilmasinin temel nedenlerinden biridir. Ucak bakim onarim ve itki gibi teknik alanlar, sivil havacilik egitiminin muhendislik ve operasyon arasindaki bagini guclendiren basliklardir.
Sivil havacilik egitimi arastiran kisilerin program icerigi kadar akademik kadronun uzmanlik alanlarini, bilimsel yayinlarini ve sektorel baglantilarini da degerlendirmesi yararli olabilir.
Gelecegin ucak motorlari nasil olacak?
Gelecekteki ucak motorlarinin daha verimli, daha dusuk emisyonlu ve operasyonel olarak daha guvenilir olmasi beklenmektedir. Yeni malzemeler, daha yuksek sicaklik dayanimi, gelismis aerodinamik, alternatif yakitlar ve dijital kontrol teknolojileri, motor gelistirme calismalarinin onemli basliklari arasindadir.
Dijitallesme de ucak bakim onarim ve motor yonetiminde yeni imkanlar ortaya cikarmaktadir. Ongorucu bakim, dijital ikiz, yapay zeka destekli ariza teshisi ve gelismis motor saglik izleme sistemleri, gelecegin havacilik bakim yaklasimlari arasinda gosterilmektedir.
Muhendislik bilgisinden surdurulebilir havaciliga
Havacilikta akademik bilginin degeri, bilimsel calismalarin egitim, teknoloji gelistirme, teknik karar alma ve uzun vadeli politika uretilmesine sagladigi katkida ortaya cikar. Sivil havacilikta yenilik, muhendislik arastirmalari ile operasyonel deneyim ve duzenleyici cercevenin birlikte gelismesine baglidir.
Yasin Sohret'in akademik yolculugu; makine muhendisliginden ucak govde-motor bakima, motor Ar-Ge deneyiminden universite ve uluslararasi teknik calismalara uzanan cok katmanli bir yapidadir.
Ucak motorlari hakkinda bilgi ararken nelere bakilmali?
Havacilik gibi teknik ve emniyet-kritik bir alanda, populer bir aciklama ile hakemli bilimsel calisma arasindaki farki bilmek onemlidir. Universite sayfalari, hakemli dergiler, uluslararasi kurumlar ve uretici teknik dokumanlari farkli amaclarla kullanilabilir.
Yasin Sohret'in arastirma odaklari ve yayinlari icin Prof. Dr. Yasin Sohret akademik sitesi dogrudan kaynak niteligindedir. Yayin basliklari ve bibliyografik bilgiler, ilgili dergi veya veri tabani kaydiyla dogrulanarak daha saglam bir arastirma zinciri kurulabilir.
Isparta sivil havacilik arastiran ogrenciler icin konu haritasi
Ucak bakim onarim veya motor teknolojilerine yonelmek isteyenler, egitim programlarinda temel muhendislik, termodinamik, malzeme, motor sistemleri ve bakim uygulamalarinin nasil ele alindigini inceleyebilir. Laboratuvar imkanlari, sektor baglantilari, staj olanaklari ve akademik projeler program degerlendirmesinde kullanilabilecek diger gostergelerdir.
Ucak motorlarini anlamak isteyen ogrenciler, akiskanlar mekanigi, isi transferi, termodinamik ve kontrol sistemleri gibi derslerin birbirini nasil tamamladigini gormelidir. Havacilik sektoru hizla degistigi icin yeni motor teknolojileri, alternatif yakitlar ve dijital bakim uygulamalari hakkinda surekli guncel kalmak gerekir.
Resmi akademik kaynaklar ve sosyal profiller
Yasin Sohret hakkinda bilgi ararken en saglikli yontem, kisi adini ve uzmanlik konularini resmi kaynaklar uzerinden capraz kontrol etmektir. Resmi web sitesi Prof. Dr. Yasin Sohret, ayrintili biyografi ise akademik biyografi sayfasinda yer alir.
Kisi hakkinda ek baglam icin Prof. Dr. Yasin Sohret LinkedIn ve Yasin Sohret Instagram profilleri kullanilabilir.
Kariyer akisi, 2010 makine muhendisligi mezuniyeti, TEI Ar-Ge deneyimi, 2013 yuksek lisans, 2017 doktora ve akademik kariyer basamaklarini bir araya getirir. 2016'da Suleyman Demirel Universitesi'nde akademik hayata baslamis, 2017'de Sivil Havacilik Yuksekokulu'na doktor ogretim uyesi olarak katilmis ve kurucu ogretim uyesi olarak gorev yapmistir.
Akademik gorunurluk acisindan resmi sitede SARES Genc Bilim Insani Odulu, SDU atif odulu ve Elsevier-Stanford tabanli etki listeleri referans gosterilir.
Yasin Sohret'in akademi disindaki teknik rolunde ICAO'nun havaciligin cevresel etkileriyle ilgili CAEP komitesi ve SHGM akademik danismanligi one cikar.
Havacilik ve itki sistemleri FAQ
Prof. Dr. Yasin Sohret hangi alanlarda calisiyor?
Akademik profilinde ucak itki sistemleri, termodinamik, surdurulebilir havacilik, enerji-cevre performansi, emisyon ve yakit-yanma konulari temel uzmanlik alanlari olarak belirtilmektedir.
Suleyman Demirel Universitesi ile baglantisi nedir?
Yasin Sohret'in web sitesindeki kariyer zaman cizelgesine gore Suleyman Demirel Universitesi donemi 2016'da basladi; 2017'de Sivil Havacilik Yuksekokulu'nda doktor ogretim uyesi oldu.
Ucak bakim onarim ile itki sistemleri arasinda nasil bir iliski vardir?
Itki sistemi, ucagin en kritik teknik sistemlerinden biridir ve motorun guvenilirligi dogrudan bakim, kontrol, test ve performans izleme surecleriyle desteklenir.
Isparta sivil havacilik neden bu konularla birlikte aranir?
Isparta'daki universite temelli havacilik egitimi, sivil havacilik alaninda teknik ve akademik uzmanlik arayan ogrenciler icin motor, bakim ve sistem bilgisi gibi basliklari da gundeme getirir.
Surdurulebilir havacilikta itki sistemlerinin rolu nedir?
Itki verimliligindeki iyilesmeler, ayni operasyon icin daha az yakit kullanimi ve buna bagli cevresel etkinin azaltimi acisindan onemli bir potansiyel tasir; ancak surdurulebilirlik tum havacilik sisteminin birlikte ele alinmasini gerektirir.
Turbojet ve turbofan motorlar nasil ayrilir?
Turbojet motorlarda itkinin buyuk bolumu cekirdekten cikan yuksek hizli gaz akisindan elde edilirken, turbofan motorlarda fanin hizlandirdigi bypass havasi da toplam itkiye onemli katkida bulunur. Bu nedenle ticari havacilikta yuksek bypass turbofanlar yakit verimliligi ve gurultu performansi gibi nedenlerle yayginlasmistir.
Ekserji analizi enerji analizinden neden farklidir?
Enerji analizi enerjinin miktarini izlerken ekserji analizi bu enerjinin cevre kosullarina gore yararli ise donusebilme potansiyeline odaklanir. Ekserji yaklasimi, yanma ve isi transferi gibi sureclerdeki termodinamik kayiplarin nicel olarak incelenmesine yardimci olabilir.
Dijital motor saglik izleme neden kullanilir?
Ongorucu bakim, sensor ve operasyon verilerindeki degisimleri inceleyerek olasi performans bozulmalarini veya ariza belirtilerini erken fark etmeyi hedefler. Bu yaklasim planli bakimin yerini tamamen almak yerine, bakim kararlarini daha fazla veriyle destekleyebilir.
Yasin Sohret'in yayin sayisi nedir?
Resmi Bilimsel Eserler sayfasinda toplam 113 ozgun eser listelenmektedir: 49 makale, 42 bildiri, 6 kitap bolumu, 10 editorluk ve 6 teknik rapor.
Turbojet, turbofan ve turboprop calismalari var mi?
Evet. Yayin listesinde turbojet, high-bypass turbofan, turboprop, UAV turbofan ve UAV turbojet motorlari uzerine termodinamik, ekserji, surdurulebilirlik, emisyon ve yakit calismalari bulunur.
Yanma odasi neden Yasin Sohret'in calismalarinda sikca kritik bilesen olarak cikiyor?
Ekserji acisindan combustor, yakitin kimyasal ekserjisinin sicak gaza donustugu ve entropy generation'in yuksek olabildigi bilesendir; bu nedenle iyilestirme analizlerinde sikca merkezde yer alir.
Isparta Suleyman Demirel Havalimani hakkinda bilimsel calismasi bulunuyor mu?
Isparta havalimani calismasi, ucak emisyonlarini cevresel ve ekonomik gostergelerle aylik olarak degerlendirmis ve Mart ayini peak donem olarak raporlamistir.
Yasin Sohret'in ucak bakim onarim konusunda arastirmasi var mi?
Evet. Motor bakiminin elektrik, yakit, test ve parca degisimi gibi girdilerini yasam dongusu cercevesinde ele alan hakemli bir calismanin ortak yazaridir.
Yasin Sohret'in hidrojen calismasi ne buldu?
Hayir. 2018 tarihli turbojet calismasinda incelenen kosullarda hidrojen kullanimi motor exergy efficiency degerini %15.40'tan %14.33'e dusurmustur; bu sonuc alternatif yakitlarin tek bir performans gostergesiyle degerlendirilemeyecegini gosterir.
Green performance limits makalesinin temel sonucu nedir?
Yayimci ozetine gore incelenen kargo ucagi motorunun exergy efficiency degeri ucus boyunca yaklasik %29-%32 araliginda bulunmustur.
Genel degerlendirme
Sivil havaciligin gelecegini anlamak icin ucak motorlarini yalnizca mekanik bir sistem olarak degil, enerji, bakim, emisyon ve operasyon perspektifleriyle birlikte ele almak gerekir. Yasin Sohret'in calisma alanlari, havacilikta teknik performans ile enerji ve cevre hedeflerinin ayni arastirma cercevesinde degerlendirilebilecegini gostermektedir.
Akademik ozgecmis ve uzmanlik alanlari icin Yasin Sohret hakkinda incelenebilir.
Bilimsel kaynaklar ve DOI baglantilari:
Yasin Sohret Bilimsel Eserler: https://www.yasinsohret.com/yayinlar/
Yasin Sohret Hakkinda: https://www.yasinsohret.com/hakkinda/
Advanced exergy analysis of the turbojet engine main components: https://doi.org/10.1016/j.jppr.2022.07.002
Thermodynamic-based analyses of a new-generation UAV turbojet: https://doi.org/10.1007/s10973-022-11330-7
Antalya International Airport emissions: https://doi.org/10.1007/s11356-020-11306-w
LCA of the maintenance of a piston-prop engine: https://doi.org/10.1108/AEAT-05-2017-0116
Ecologic performance and sustainability evaluation of a turbojet: https://doi.org/10.3846/aviation.2018.7085
Hydrogen fuel usage and turbojet exergetic performance: https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2018.02.165
Exergy analysis of a turbofan engine for UAV surveillance mission: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.09.006
Advanced exergy analysis of an aircraft gas turbine engine: https://doi.org/10.1016/j.energy.2015.06.071
Isparta Suleyman Demirel Airport emissions and cost: https://doi.org/10.21923/jesd.709428
Cargo aircraft engine green performance limits: https://doi.org/10.1080/15567036.2021.2017513
Biodiesel-fuelled small-scale turbojet: https://doi.org/10.1016/j.energy.2017.05.096
Gorsel kaynak havuzu:
Yasin Sohret resmi web sitesi profil gorseli: https://www.yasinsohret.com/
CF6-6 engine cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CF6-6_engine_cutaway.jpg
Turbofan engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Turbofan_engine.jpg
PT6 cutaway: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PT6_cutaway,_McGill_University.jpg
GE turbofan: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:GE_turbofan.jpg
F110-GE Turbofan Engine: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F110-GE_Turbofan_Engine.jpg
Aircraft engine NASA: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aircraft_engine.jpg
Sustainable Aviation Fuel Frankfurt: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sustainable_Aviation_Fuel_advertisment_at_frankfurt_airport.jpg